Dr. Tarzi có mang theo một bản đồ vô cùng quý báu - nhật ký của một nhà du hành Trung quốc vào thế kỷ 7, [đây có lẽ là nhà du hành nổi tiếng Nghĩa Tịnh (635-713, tác giả quyển Phật Quốc Ký (Record of the Buddhist Religion As Practised in India and the Malay Archipelago (A.D. 671-695) mà ngày nay thế giới sử học rất trân quý] trong đó ngài ghi lại tất cả các sử kiện và dữ kiện với đầy đủ chi tiết.
Nhưng sáu năm qua, mà vẫn chưa tìm ra Ngọa Phật. Khi nói đến bảo vật vô giá này, thì quyển nhật ký đó lại hết sức mơ hồ. Và, Dr. Tarzi cũng thoải mái nhìn nhận rằng, ông và các đồng nghiệp luôn bị bận rộn vì còn phải khám phá, bảo trì và tìm hiểu những thứ quý báu khác của Afghanistan, bắt đầu ngay tại đây, Bamiyan.
Ông đã tìm ra những di vật của một nền văn hóa chuyên tạc dựng những tượng Phật - một trong những vương quốc oai hùng và giàu sang nhất của Trung Á cổ đại.
Gần đây, bạn đồng nghiệp của Tarzi, nhà khảo cổ học
Mickaël Rakotozonia, đã đứng dưới cơn mưa phùng rĩ rả, giữa những căn nhà gạch đổ nát, tay chỉ về hai tháp canh củ kỹ hầu như bị luốt mất bởi những tường thành đất ngoằn ngoèo đằng kia. Giữa hai tháp canh này, ông suy đoán, phải có một cổng thành đưa vào thị trấn của vương quốc Bamiyan, cái nôi của những nghệ nhân đã từng tạc nên hai tượng Phật bằng đá trên sườn núi gần đó hơn 1,500 năm về trước, và mới vừa bị nhóm Taliban tiêu hủy.
Thế nhưng, các tượng Phật chỉ là những chứng tích hiển nhiên nhất về sự thịnh vượng cổ đại của xứ này mà thôi. “Những khám phá mới của tôi đã đưa những khám phá củ vào hậu trường”, Tarzi nói. Ông và Rakotozonia vẫn sẽ tiếp tục tìm kiếm cho ra thị trấn của vương quốc Phật giáo này trong mùa hè và mùa thu năm nay, và toàn nhóm có lẽ cũng sẽ thử nghiệm khai quật các hầm hố gần Shar-e Gholghola, cổng thành đô thị của vương quốc Ghorid, vốn cũng theo đạo Phật.
Thị trấn trên ngọn đồi cát trắng này, gồm những cổ thành cổ xưa còn di tích lại nằm rãi rác đó đây, đã bị Thành cát Tư hãn (Genghis Khan) hủy diệt vào thế kỷ 13 khi ông thôn tính Bamiyan. Theo truyền thuyết, ông đã vô cùng tức giận khi hay tin con trai ông tử trận trong cuộc chiến xâm chiến thành này nên ông ra lịnh giết chết tất cả, ngay cả một con chuột cũng không chừa, đưa đến tên gọi Shar-e Gholghola, có nghĩa Thành phố gào thét hãi hùng.
Về phía bắc, các nhà khảo cổ đang khai quật thành phố Balkh, nơi được cho là sanh quán của nhà tiên tri Zoroaster và cũng là nơi lễ cưới của (đại đế) Alexander cùng với Roxana năm 327 trước tây lịch.
Nhưng mà khảo cổ học tại Afghanistan cũng phải tuỳ thuộc vào một số điều kiện kỳ quái. Đó là vẫn còn có những bãi mìn tại Shar-e Gholghola do từ 20 năm nội chiến đã qua. Ngay cả tại Thành phố Đỏ (the Red City) cũng vậy, nơi có một hoàng cung 3 tầng, xây bằng đá đỏ (hồng thạch) vào khoảng thế kỷ 3 trước tây lịch, sừng sững dựa trên vách đá cao 1,500 feet bên trên thung lũng Bamiyan.
Sayed Nasir Modaber, thuộc bộ Department of Monuments của Bamiyan, nói là các công tác gở mìn sẽ bắt đầu vào tháng này.
Ngoài ra, toán khảo cổ cũng còn phải đương đầu với những trận giặc nội chiến triền miên của xứ này, và tệ hại hơn nữa, có lẽ là những băng đảng từ những thập niên qua chuyên buôn lậu những di sản của Afghanistan thời quá khứ, đôi khi dùng để tài trợ cho những lãnh chúa hay dân phiến loạn.
Các pho tượng tại Afghanistan đã mất rồi, nhưng khảo cổ gia vẫn tiếp tục đi tìm các ngôi tự viện ở Bamiyan – Mark Sappenfield, nói .
“Nếu chúng ta tổng cộng giá trị của những món đồ vật đã bị chôm chỉa và bán chui trong hai thập niên qua, ta sẽ có hàng tỉ tỉ đô la trị giá mỹ nghệ thuộc và tạo thành quốc sản của Afghanistan,” ông Abdul Wasey Feroozi thuộc Viện Khảo Cổ của Afghanistan, nói, trong một cuộc thảo luận năm 2004.
Còn lạ lùng hơn nữa, là việc phải bồi đắp lại bằng đất cát những nơi vừa được đào bới ra.
Thật ra, khi mà Rakotozonia đứng dưới hai tường thành cổ kính mà có thể là kinh đô xưa, không ai biết rằng ông đang đứng trên công việc vừa bồi đắp xong hồi năm trước.
Ông đã giúp khai quật vùng đất này hồi năm ngoái, tìm được một di tích giống như là một tạng khố (kho chứa đồ) của vương quốc Phật giáo đã một thời ngự trị vùng thung lũng này từ thế kỷ 3 đến thế kỷ 10 tây lịch. Bây giờ, nơi đây trở lại bằng phẳng như một hậu viên mà thôi.
Nhưng mà chẳng thà vậy còn hơn không. Mir Zaka đã trở nên đồng nghĩa với sự tiêu hoại đang chực chờ nền khảo cổ Afghan. Trong cuộc nội chiến thập niên 1990s, bảo vật thời thế kỷ 5 trước tây lịch của thành này đã bị bán đi để tài vận cho những lãnh chúa.
Mohammad Rasuli, giám đốc của Viện Khảo Cổ tại Kabul, nói rằng khi ông đến thăm nơi đây, giả dạng như một thương buôn, đã nhìn thấy nhiều túi đựng các đồng tiền lịch sử nặng đến nổi phải cần đến 2 người mới khiên được. Những đồ trang sức, ảnh tượng, đồng tiền, được bỏ vào trong các bao túi và được bảo vệ, không những chỉ bởi những người có mang súng tiểu liên, mà cả bởi những cây súng phòng không nữa.
Gồm chung, ông tính toán, có đến bốn tấn rưỡi các di vật khảo cổ đã bị tẩu tán, một số còn được bày bán ngoài chợ trời. Nhưng mà từ tình trạng bi đát đó, ông Rasuli vẫn lạc quan: "Afghanistan vẫn hi vọng là chúng tôi còn cả đống Mir Zakas khác."
Các Tin Tức Phật Giáo đã qua |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Tin Tức Phật Giáo Trong Tháng 9-07
|
